Kontakt dermatit, cildin bir madde ile teması sonrası gelişen inflamatuar reaksiyonun adıdır. Temas edilen alerjen veya tahriş edici madde ciltte kızarıklık, kaşıntı, yanma ve pullanma gibi belirtilere yol açar. Bu durum hem akut hem de kronik bir özellik gösterebilir ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.
Bu sayfada kontakt dermatit nedir, neden olur, belirtileri nelerdir, nasıl tanı konur ve hangi tedavi yöntemleri uygulanır gibi başlıkların tamamını detaylı şekilde ele alacağız. Ayrıca İzmir’de kontakt dermatit konusunda bilinmesi gerekenleri ve dermatolojik yaklaşımları da paylaşacağız.
Kontakt dermatit hakkında diğer klinik dermatoloji konularına göz atmak isterseniz Klinik Dermatoloji İzmir sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Randevu ve iletişim için İletişim ve Randevu sayfasını kullanabilirsiniz.
Kontakt Dermatit Nedir?
Kontakt dermatit, cildin doğrudan bir maddenin teması ile reaksiyon geliştirmesine verilen isimdir. Temasın hemen ardından gelişebileceği gibi saatler ya da günler sonra da ortaya çıkabilir. İki temel tipi vardır:
- Alerjik kontakt dermatit: Bağışıklık sisteminin belirli bir maddeye karşı aşırı duyarlılığı sonucu gelişir.
- Tahriş edici kontakt dermatit: Kimyasal veya fiziksel maddelerin doğrudan cildi tahriş etmesiyle oluşur.
Kontakt Dermatit Belirtileri Nelerdir?
Kontakt dermatit belirtileri genellikle temas edilen bölge ile sınırlı kalır ve şunları içerebilir:
- Kızarıklık
- Şiddetli kaşıntı
- Yanma veya batma hissi
- Pullanma
- Kabarcıklar ve sızıntı
- Kabuklanma
- Kronikleşmişse kalınlaşmış cilt
Belirtiler genellikle temas bölgesinde yoğunlaşır, örneğin el üzeri, yüz, kulak çevresi veya boyun gibi temasın sık olduğu bölgelerde daha yoğundur.
Kontakt Dermatit Neden Olur?
Kontakt dermatit gelişiminde pek çok madde rol oynar. Başlıca nedenler aşağıdaki gibidir:
Alerjik Kontakt Dermatit Nedenleri
- Metal alerjisi (örneğin nikel)
- Lateks
- Kozmetik ürünler
- Parfümler
- Bazı bitki özleri
- Ev temizlik ürünleri
Tahriş Edici Kontakt Dermatit Nedenleri
- Çamaşır deterjanları
- Sert kimyasallar
- Uzun süre suda kalma
- Aşındırıcı yüzeylerle temasta bulunma
Nasıl Tanı Konur?
Kontakt dermatit tanısı öncelikle ayrıntılı dermatolojik muayene ile konur. Dermatologunuz; belirtilerin başlangıç zamanı, temas öyküsü ve hangi maddelerle ilişki olduğuna dair sorular sorar ve lezyonların dağılımını inceler.
Alerji Testleri
Alerjen şüphesi varsa yama testi (patch testi) uygulanabilir. Bu testle cilde belirli miktarda alerjen uygulanır ve cilt reaksiyonları değerlendirilir. İzmir’de bu testleme yapılmamakla birlikte, tanı koyma sürecinde şüpheli alerjenler hakkında bilgi verilir ve yönlendirme yapılabilir.
Laboratuvar Testleri
Genellikle tanı klinik muayene ile konur ancak gerekli hallerde kan testleri ile bağışıklık parametreleri değerlendirilebilir.
Kontakt Dermatit Tedavisi Nasıl Yapılır?
Kontakt dermatit tedavisi; temasın kesilmesi, semptomların giderilmesi ve inflamasyonun kontrol altına alınması esasına dayanır.
1. Temasın Kesilmesi
Tetkik edilen maddeden uzak durmak ilk ve en önemli adımdır. Temasın devam etmesi şikayetleri kronikleştirebilir.
2. Cilt Bakımı ve Nemlendirme
Cildi korumak ve bariyer fonksiyonunu güçlendirmek için düzenli nemlendirici kullanımı şarttır. Özellikle irritan maddelere sık temas eden eller için günde birkaç kez uygulama önerilir.
3. Topikal Tedaviler
Dermatoloğunuz uygun seviyede topikal kortikosteroid veya inflamasyonu azaltan özel kremler reçete edebilir.
4. Ağızdan Tedaviler
Şiddetli kaşıntı veya inflamasyon durumunda antihistaminikler veya sistemik ilaçlar kısa süreli olarak kullanılabilir.
5. Işıklı Tedaviler
Şiddetli ve kronik olgularda kontrollü fototerapi (UVB) destek tedavi olarak değerlendirilebilir.
İzmir’de Kontakt Dermatit Yaşam ve Çevresel Faktörler
İzmir’in iklimi ve yaşam tarzı kontakt dermatit üzerinde farklı etkiler gösterebilir. Özellikle nem, terleme ve güneşten korunma alışkanlıkları cilt bariyerini etkileyebilir. Deniz, nem ve kimyasallarla temas sıklığı gibi çevresel faktörler de göz önünde bulundurulmalıdır.
Hangi Maddeler Sık Reaksiyon Yapar?
Sık temasla reaksiyon veren maddeler aşağıda listelenmiştir:
- Metal takılar (nikel)
- Lateks eldivenler
- Aromalı sabun ve şampuanlar
- Ev temizlik ürünleri
- Güneş koruyucular
- Sert deterjanlar
Sık Sorulan Sorular
Kontakt dermatit bulaşıcı mıdır?
Hayır, kontakt dermatit kişiden kişiye bulaşmaz.
Kontakt dermatit ne kadar sürer?
Temas kesildiğinde genellikle birkaç gün içinde belirgin düzelme olur. Kronikleşmiş vakalarda daha uzun süreli tedavi gerekebilir.
Evde ne yapabilirim?
Temas edilen maddeyi belirlemek ve uzak durmak dışında nazik nemlendiriciler kullanmak fayda sağlar.
Her kızarıklık kontakt dermatit midir?
Hayır. Mantar, egzama, seboreik dermatit gibi diğer cilt sorunları da benzer belirtiler verebilir.
Hangi testler tanı için gereklidir?
En sık yama (patch) testi kullanılır, ancak tanı klinik muayene ile de konabilir.
İlaçlara bağlı kontakt dermatit olur mu?
Evet. Bazı ilaç bileşenleri ciltte temas reaksiyonuna neden olabilir.
El temas dermatiti sık görülür mü?
Evet. Özellikle eldiven, deterjan, temizlik maddesi temaslarında sık rastlanır.
Çocuklarda da olur mu?
Evet, çocuk cildi daha hassas olduğundan temas reaksiyonları görülebilir.